Trong môi trường nhà xưởng và kho hàng, chuột có thể tìm thấy nguồn thức ăn, nước uống và nơi trú ẩn tại các khu vực ít người qua lại, gầm kệ, góc khuất, trần giả hoặc gần hệ thống đường ống. Hoạt động xuất nhập hàng thường xuyên cũng có thể tạo cơ hội cho chuột xâm nhập qua cửa kho và các khe hở của công trình.
Điều đáng lưu ý là doanh nghiệp không nhất thiết phải nhìn thấy chuột trực tiếp mới có thể phát hiện vấn đề. Phân chuột, dấu răng, vật liệu bị xé nhỏ hoặc các vệt bám dọc chân tường đều có thể là dấu hiệu cần kiểm tra. Việc phát hiện và đánh giá sớm giúp xác định khu vực có nguy cơ, hạn chế thiệt hại và xây dựng phương án kiểm soát phù hợp trước khi tình trạng trở nên khó xử lý hơn.
Phân chuột là một trong những dấu hiệu thường gặp và có giá trị trong quá trình kiểm tra dịch hại. Doanh nghiệp nên chú ý đến các vị trí như sau kệ hàng, dọc chân tường, gần bao bì thực phẩm, khu vực chứa nguyên liệu, phòng kỹ thuật và nơi tập kết rác.
Phân của chuột thường có dạng viên nhỏ, màu sẫm; hình dạng và kích thước thay đổi tùy loài. Phân mới thường sẫm màu và có vẻ mềm hơn, trong khi phân cũ có thể khô, cứng và bạc màu. Tuy nhiên, không nên chỉ dựa vào màu sắc hoặc hình dạng để kết luận chính xác loài chuột hay mức độ xâm nhập.
Doanh nghiệp cần lưu ý điều gì?
Phân xuất hiện tập trung ở một vị trí có thể giúp xác định khu vực chuột thường xuyên đi qua hoặc kiếm ăn.
Phân xuất hiện trở lại sau khi khu vực đã được vệ sinh an toàn là dấu hiệu đáng chú ý cho thấy chuột có thể vẫn đang hoạt động.
Phân nằm gần hàng hóa, nguyên liệu hoặc bề mặt tiếp xúc với thực phẩm cần được xử lý theo quy trình vệ sinh và an toàn phù hợp.
Không nên dùng tay trần thu gom phân chuột hoặc quét, hút bụi khô trực tiếp vì có thể làm phát tán tác nhân gây bệnh. Cần khoanh vùng khu vực, sử dụng phương tiện bảo hộ phù hợp và thực hiện quy trình làm sạch, khử khuẩn an toàn.
Chuột có tập tính gặm nhấm, vì vậy dấu răng trên các vật liệu là dấu hiệu quan trọng cần kiểm tra. Trong nhà xưởng và kho hàng, dấu gặm có thể xuất hiện trên thùng carton, bao nguyên liệu, túi đóng gói, vật liệu cách nhiệt, nhựa, gỗ và lớp vỏ dây điện.
Những dấu hiệu thường gặp gồm:
Mép thùng carton hoặc bao bì bị cắn nham nhở.
Các lỗ nhỏ hoặc vết cắn trên bao chứa nguyên liệu.
Vật liệu nhựa, xốp hoặc vật liệu cách nhiệt bị phá hỏng.
Vỏ dây điện có vết cắn, trầy xước hoặc lộ phần bên trong.
Vì sao đây là vấn đề đáng quan tâm?
Bao bì bị thủng có thể làm giảm khả năng bảo vệ hàng hóa, tạo điều kiện cho chất bẩn xâm nhập và ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, nếu dây điện hoặc lớp cách điện bị gặm hỏng, nguy cơ chập điện và gián đoạn hoạt động sản xuất có thể gia tăng.
Tuy nhiên, một vết gặm riêng lẻ chưa đủ để khẳng định chuột vẫn đang hiện diện tại thời điểm kiểm tra. Doanh nghiệp cần đối chiếu thêm với phân chuột, dấu chân, vệt di chuyển hoặc các dấu hiệu mới phát sinh để đánh giá chính xác hơn.
Khi phát hiện dây điện bị hư hỏng, cần thông báo cho bộ phận kỹ thuật để kiểm tra và xử lý an toàn; không tự ý chạm vào dây điện có khả năng đang mang điện.
Chuột thường di chuyển dọc theo chân tường, sát các vật cản hoặc theo những lối đi kín đáo thay vì thường xuyên chạy qua khu vực trống trải. Tại kho hàng, các đường di chuyển có thể nằm sau kệ, dưới pallet, dọc đường ống hoặc tại những vị trí kết nối giữa khu vực lưu trữ và bên ngoài công trình.
Một số dấu hiệu doanh nghiệp có thể nhận biết gồm:
Dấu chân nhỏ trên bề mặt có bụi.
Vệt kéo đuôi trên lớp bụi mịn.
Đường đi ít bụi hơn xung quanh do hoạt động di chuyển lặp lại.
Vệt bám sẫm màu dọc chân tường, mép lỗ mở hoặc các vị trí chuột thường xuyên tiếp xúc.
Vệt bám có thể hình thành từ chất bẩn và dầu trên lông chuột khi chúng đi qua cùng một vị trí nhiều lần. Dù vậy, bụi bẩn, dầu mỡ hoặc dấu vết do hoạt động của con người cũng có thể tạo ra hiện tượng tương tự, nên cần kiểm tra kết hợp thay vì kết luận chỉ từ một dấu hiệu.
Cách kiểm tra thực tế: Doanh nghiệp có thể ghi nhận vị trí nghi ngờ, chụp ảnh và kiểm tra các điểm xung quanh để tìm thêm phân chuột, vết gặm hoặc đường xâm nhập. Không nên rải bột hay hóa chất tùy tiện trong khu vực sản xuất, đặc biệt tại nơi có thực phẩm, nguyên liệu hoặc thiết bị nhạy cảm.
Tiếng chạy, cào, gặm hoặc tiếng động nhỏ phát ra từ trần giả, khoang kỹ thuật, vách ngăn và khu vực ít người qua lại có thể là dấu hiệu chuột đang di chuyển hoặc làm tổ.
Những âm thanh này thường dễ nhận thấy hơn vào thời điểm nhà xưởng ít hoạt động, nhưng thời gian xuất hiện phụ thuộc vào loài chuột, nguồn thức ăn, môi trường và mức độ xáo trộn tại cơ sở. Không phải mọi loài chuột đều chỉ hoạt động vào ban đêm.
Khi ghi nhận tiếng động, doanh nghiệp nên chú ý:
Vị trí phát ra âm thanh và tần suất xuất hiện.
Tiếng động có lặp lại tại cùng một khu vực hay không.
Có xuất hiện đồng thời với phân chuột, vật liệu bị gặm hoặc mùi bất thường hay không.
Các lối đi, khe hở và điểm kết nối gần khu vực đó.
Tiếng động đơn lẻ không đủ để xác định chắc chắn có chuột, bởi chim, côn trùng, đường ống hoặc thiết bị kỹ thuật cũng có thể tạo ra âm thanh tương tự. Nếu tiếng động tái diễn và đi kèm các dấu hiệu khác, doanh nghiệp nên tổ chức kiểm tra khu vực liên quan.
Chuột có thể sử dụng các vật liệu sẵn có như giấy, bìa carton, vải vụn, sợi cách nhiệt và những vật liệu mềm khác để làm nơi trú ẩn. Vì vậy, các cụm vật liệu bị xé nhỏ bất thường có thể là dấu hiệu cần chú ý, nhất là khi xuất hiện tại nơi tối, kín và ít bị tác động.
Tại nhà xưởng và kho hàng, doanh nghiệp nên kiểm tra:
Khoảng trống phía sau hoặc bên dưới các kệ hàng.
Các thùng carton bị bỏ lâu ngày.
Trần giả, khoang kỹ thuật và khu vực ít được vệ sinh.
Vị trí chứa vật liệu đóng gói, vải vụn hoặc vật liệu cách nhiệt.
Khu vực sát tường, gần đường ống hoặc điểm chuột có thể xâm nhập.
Một dấu hiệu làm tổ đáng tin cậy hơn khi đi kèm phân chuột, vết gặm, lông hoặc các dấu vết hoạt động khác. Không nên tự ý thò tay vào hốc kín, di chuyển vật liệu nghi có chuột hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải và vật liệu làm tổ.
Nếu phát hiện khu vực nghi có tổ chuột, cần đánh giá nguy cơ trước khi vệ sinh hoặc xử lý. Việc kiểm tra và thu gom phải được thực hiện an toàn, tránh làm phát tán bụi và chất bẩn ra khu vực xung quanh.
Khi phát hiện một hoặc nhiều dấu hiệu kể trên, doanh nghiệp nên thực hiện các bước ban đầu sau:
1. Ghi nhận và khoanh vùng: Chụp ảnh, ghi lại vị trí, thời điểm và loại dấu vết để phục vụ kiểm tra. Ưu tiên những khu vực có hàng hóa, nguyên liệu, dây điện hoặc yêu cầu vệ sinh cao.
2. Kiểm tra nguồn thức ăn và nơi trú ẩn: Rà soát tình trạng lưu trữ hàng hóa, thùng rác, khu vực ăn uống, khe hở và các vị trí ít được vệ sinh.
3. Bảo đảm an toàn cho người và hàng hóa: Hạn chế tiếp cận khu vực có chất thải chuột, không tự ý sử dụng hóa chất hoặc đặt bả ở nơi có nguy cơ nhiễm bẩn thực phẩm và ảnh hưởng đến người lao động.
4. Theo dõi dấu hiệu tái xuất hiện: Sau khi khu vực được làm sạch theo quy trình an toàn, tiếp tục kiểm tra để xác định dấu vết mới và đánh giá hoạt động của chuột.
5. Xem xét phương án kiểm soát chuyên nghiệp: Nếu dấu hiệu xuất hiện tại nhiều vị trí, tái diễn hoặc gây ảnh hưởng đến hàng hóa và hoạt động sản xuất, doanh nghiệp nên cân nhắc khảo sát chuyên môn để xác định nguyên nhân và lựa chọn giải pháp phù hợp.
Việc kiểm soát chuột hiệu quả thường cần kết hợp vệ sinh, quản lý nguồn thức ăn, ngăn chặn đường xâm nhập, sử dụng biện pháp kiểm soát phù hợp và giám sát định kỳ. Chỉ xử lý những cá thể chuột nhìn thấy mà không khắc phục nguyên nhân xâm nhập có thể khiến tình trạng tiếp diễn.
Chuột có thể để lại nhiều dấu hiệu trước khi doanh nghiệp nhìn thấy chúng trực tiếp. Vì vậy, kiểm tra định kỳ và nhận diện đúng dấu vết là những bước quan trọng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong công tác kiểm soát dịch hại.
Green Experts cung cấp dịch vụ kiểm soát côn trùng và sinh vật gây hại. Khi phát hiện dấu hiệu chuột tại nhà xưởng hoặc kho hàng, doanh nghiệp có thể liên hệ Green Experts để trao đổi về tình trạng thực tế và tìm hiểu phương án kiểm soát phù hợp với đặc điểm công trình.
Đừng chờ đến khi hàng hóa bị hư hỏng hoặc dấu vết chuột xuất hiện ở nhiều khu vực mới bắt đầu kiểm tra. Chủ động phát hiện sớm là bước quan trọng để giảm thiểu rủi ro và duy trì môi trường làm việc an toàn, vệ sinh.
Vui lòng đăng ký để nhận thông tin mới
